26ο ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑ ΑΝΔΡΩΝ (ΖΑΓΚΡΕΜΠ 20-25/6/89)

Η πανηγυρική καταξίωση: Η Εθνική Ελλάδος Μπάσκετ δευτεραθλήτρια Ευρώπης 1989

Ο χρυσός θρίαμβος της Εθνικής Ελλάδος στο Ευρωμπάσκετ '87 μπορεί να «γέμισε» τη μεγάλη εκείνη ομάδα και τ' αστέρια της μ' όλα τα καλά του κόσμου (φήμη, δόξα, χρήμα, λαϊκή αποθέωση), τη «φόρτωσε», όμως, παράλληλα και με υποχρεώσεις βαριές και δύσκολες. Όπου κι αν πήγαινε, σ' όποιο γήπεδο κι αν κατέβαινε, ήταν εκ των πραγμάτων υποχρεωμένη να υπερασπίζεται τα μεγάλα αγαθά που με τόσους κόπους κέρδισε. Ήταν υποχρεωμένη να υπερασπίζεται το όνομα ιης και τον τίτλο της. Έπρεπε να συμπεριφέρεται ως πραγματική πρωταθλήτρια Ευρώπης. Δύσκολα, ομολογουμένως, πράγματα. Όμως, είτε το θέλουμε είτε όχι, αυτός είναι ο αθλητισμός κορυφής. Αυτός ήταν κι αυτός είναι από τότε που γεννήθηκε· γλυκός κι όμορφος, αλλά, ταυτόχρονα σκληρός και ιδιαίτερα απαιτητικός.

Για τη δική μας, ειδικά, εθνική ομάδα η διαρκής αυτή δοκιμασία ήταν ακόμη οξύτερη. Πρώτον, γιατί εντελώς ξαφνικά βρέθηκε από τη μετριότητα στην κορυφή και όφειλε μέσα σ' ελάχιστο χρόνο ν' αλλάξει (ως προς τα άτομα αλλά και ως σι3νολο) συνήθειες, νοοτροπία, αγωνιστική συμπεριφορά. Δεύτερον, γιατί αμφισβητήθηκε έντονα. Τις περισσότερες, μάλιστα, φορές με μίζερο και φθονερό τρόπο. Μέσα κι έξω από την Ελλάδα. Η επωδός γνωστή: «Η έδρα και ο Νίκος Γκάλης που έμαθε το μπάσκετ στην Αμερική της έδωσαν τον τίτλο. Πυροτέχνημα ήταν και θα σβήσει». Και τρίτον, ο αποκλεισμός της από την Ολυμπιάδα της Σεούλ ένα χρόνο αργότερα, πράγμα που έκανε τις αμφισβητήσεις εντονότερες, παρότι στο προολυμπιακό τουρνουά (Ολλανδία, Ιούλιος 1988) όπου είχαν πάρει μέρος 18 ευρωπαϊκές εθνικές ομάδες έχασε την τρίτη θέση και την πρόκριση στη διαφορά των πόντων από την Ισπανία.

Η Εθνική Ελλάδος, όμως, τότε ήταν μια πραγματικά μεγάλη ομάδα-«Πρωταθλητής Ευρώπης κανείς δε βγαίνει τυχαία», είχε δηλώσει σε ανύποπτο χρόνο, όταν ρωτήθηκε σχετικά με την Εθνική μας, ο Σάντρο Γκάμπα, ο προπονητής των ιταλικών θριάμβων στο μπάσκετ. Και είχε δίκιο πέρα για πέρα, όπως και όλοι όσοι έκριναν το γεγονός αντικειμενικά και δίκαια.

Το 26ο Πανευρωπαϊκό Πρωτάθλημα αποτέλεσε, άλλωστε, το πιο ζωντανό, το πιο αδιάψευστο και αντικειμενικό κριτήριο. Σε προκριματική και τελική φάση η εθνική ομάδα έδειξε την ποιότητα, την αξία και τη μεγάλη της κλάση. Και βήμα το βήμα, όπως το 1987, έφτασε και πάλι στο μεγάλο τελικό. Όλος ο φίλαθλος κόσμος, εντός κι εκτός συνόρων, έμεινε για μια ακόμη φορά άφωνος και εμβρόντητος από το νέο εκπληκτικό κατόρθωμα της μικρής Ελλάδας. Κατόρθωμα τεράστιας σημασίας, διπλής θα λέγαμε, από κείνη του 1987. Γιατί, ενώ τότε πέτυχε το θρίαμβο, τούτη τη φορά πέτυχε την πανηγυρική καταξίωση, εκμηδενίζοντας παράλληλα με τον πιο κατάλληλο τρόπο κάθε αμφισβήτηση. Κέρδισε, δηλαδή, την καθολική και κυρίως τη διαχρονική αναγνώριση, καθώς και μια περίοπτη θέση στη χρυσή βίβλο του ευρωπαϊκού και παγκόσμιου μπάσκετ.

Ευρωμπάσκετ '89: Το νέο σύστημα διεξαγωγής

Το 26ο Πανευρωπαϊκό Πρωτάθλημα ξεκίνησε με τα προκριματικά του αμέσως μετά το τέλος του Ευρωμπάσκετ '87, δύο δηλαδή περίπου χρόνια πριν από την ολοκλήρωση του. Και αυτό έγινε γιατί η ΦΙΜΠΑ άλλαξε εντελώς το σύστημα διεξαγωγής του πρωταθλήματος, του οποίου η βασική μορφή παρέμε-νε η ίδια επί 20 ολόκληρα χρόνια (1967-1987).

Η παγκόσμια, λοιπόν, ομοσπονδία του μπάσκετ αποφάσισε ότι:
α. Η τελική φάση του Ευρωμπάσκετ '89 θα διεξαγόταν με 8 ομάδες (και όχι με 12, όπως συνέβαινε).
β. Καμιά ομάδα δε θα προκρινόταν απευθείας στα τελικά. Σ' αυτά θα συμμετείχαν μόνο εκείνες (οι 8 ομάδες) οι οποίες θα κέρδιζαν την πρόκριση τους ύστερα από προκριματικούς αγώνες. Ακόμη και η γηπεδούχος θα επιλεγόταν ανάμεσα από τις 8 προκριθείσες χώρες.
γ. Οι 8 πρώτες ομάδες του Ευρωμπάσκετ '87 θα έμπαιναν επικεφαλής των . 4 τελικών προκριματικών ομίλων ως εξής: η 1η μαζί με την 8η, η 2η με την 7η, η 3η με την 6η και η 4η με την 5η. (Η Ελλάδα, έτσι, τοποθετήθηκε επικεφαλής του ενός ομίλου μαζί με την Τσεχοσλοβακία, ενώ στους άλλους τρεις τοποθετήθηκαν ΕΣΣΔ - Πολωνία, Γιουγκοσλαβία - Δ. Γερμανία, Ισπανία - Ιταλία.) Τον κάθε όμιλο θα συμπλήρωναν δυο ακόμη ομάδες, υστέρα από προ-προκριματικούς αγώνες (α' φάση προκριματικών), στους οποίους θα συμμετείχαν οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές ομάδες. Από τους 4 τελικούς ομίλους των 4 ομάδων (συνολικά 16) οι δυο πρώτες (σύνολο 8) θα προκρίνονταν (β' φάση προκριματικών) στους τελικούς του Ευρωμπάσκετ '89.

Η α' φάση των προκριματικών διεξήχθη σε 4 διαφορετικές ευρωπαϊκές πόλεις (Πλέβεν, Σαρλερουά, Λοζάνη, Κωνσταντινούπολη) με τη συμμετοχή 17 εθνικών ομάδων. Την πρόκριση για τη β' φάοη των προκριματικών κέρδισαν τελικά η Βουλγαρία, η Φινλανδία, η Ουγγαρία, η Αγγλία, η Γαλλία, η Ελβετία, η Ολλανδία και η Σουηδία-

Μετά από κλήρωση που έγινε, στον όμιλο της Εθνικής Ελλάδος βρέθηκαν η Αγγλία με την Ολλανδία κι έτσι μαζί με την Τσεχοσλοβακία ξεκίνησαν τη μάχη για τις δύο πρώτες θέσεις του ομίλου που οδηγούσαν στα τελικά του Ευρωμπάσκετ '89.

Αήττητη στα τελικά

Το πρόγραμμα των αγώνων προέβλεπε ότι στις δύο πρώτες αγωνιστικές (29/10/87 και 5/11/87) η Ελλάδα θα έπαιζε γηπεδούχος με Αγγλία και Ολλανδία- Ως γήπεδο διεξαγωγής των αγώνων ορίστηκε τότε το Αλεξάνδρεια της Θεσσαλονίκης. Η επανεμφάνιση, δηλαδή, της πρωταθλήτριας Ευρώπης, λίγους μήνες μετά το θρίαμβο της, θα πραγματοποιούταν στην πόλη όπου το ελληνικό μπάσκετ γνώρισε την αγωνιστική του έκρηξη.

Τα δύο παιχνίδια, όπως ήταν φυσικό, εξελίχθηκαν σε βραδιές γιορτής και αποθέωσης για την εθνική μας ομάδα. Ο φίλαθλος κόσμος της συμπρωτεύουσας που γέμισε και τις δύο φορές ασφυκτικά το γήπεδο, με τη συμπεριφορά και τις εκδηλώσεις του τίμησε μ' έναν τρόπο πραγματικά μοναδικό τους πρωταθλητές Ευρώπης.

Στον αγωνιστικό τομέα τα πράγματα κύλησαν σύμφωνα με τις εκτιμήσεις και τις προβλέψεις. Η εθνική ομάδα, ενισχυμένη με τον Ντ. Στεργάκο ο οποίος είχε ήδη αποκτήσει δικαίωμα συμμετοχής σ' αυτήν και τον Ν. Φιλίππου εντελώς υγιή, δηλαδή πλήρης και ισχυρή όσο ποτέ, μετέτρεψε τις συναντήσεις σε «παραστάσεις για ένα ρόλο». Πρώτα (29/10/87) συνέτριψε την Αγγλία με 107-66 και μια εβδομάδα αργότερα (5/11/87) την Ολλανδία με 102-62, πραγματοποιώντας με τον πιο εντυπωσιακό τρόπο τα δύο πρώτα μεγάλα βήματα για την πρόκριση της στα τελικά του Ευρωμπάσκετ '89.

Οι επόμενες αγωνιστικές υποχρεώσεις της Εθνικής, πάντα για τα προκριματικά του πανευρωπαϊκού πρωταθλήματος, έφτασαν τρεις μήνες αργότερα. Τούτη τη φορά όφειλε ν' αντιμετωπίσει εκτός έδρας την Τσεχοσλοβακία και μετά την Αγγλία. Παρά τα μεγάλα αγωνιστικά προβλήματα που αντιμετώπισε η εθνική ομάδα λόγω της απουσίας του Ν. Γκάλη, του φυσικού της δηλαδή ηγέτη, από τους δύο αγώνες, τους ξεπέρασε χωρίς απώλειες. Νίκησε στη Ζΐλινα (28/1/88) εύκολα την Τσεχοσλοβακία 89-76 και στο Λονδίνο (3/2/88) σχετικά εύκολα την Αγγλία 84-76 σφραγίζοντας πανηγυρικά, δυο αγωνιστικές πριν από τη λήξη των προκριματικών, το εισιτήριο της πρόκρισης της για τα τελικά του Ευρωμπάσκετ '89, ενώ παράλληλα αποδεί κνυε πως, και ελλιπής, παρέμενε ένα από τα ισχυρότερα συγκροτήματα της Ευρώπης.

Δέκα μήνες αργότερα, όφειλε να δώσει και τους δύο ακόμη αγώνες που έμεναν για να συμπληρωθεί η προκριματική φάση. Πρώτα με την Ολλανδία εκτός έδρας και κατόπιν με την Τσεχοσλοβακία εντός. Συναντήσεις και οι δυο τυπικής σημασίας που απέκτησαν όμως ειδικό βάρος, αφού η εθνική ομάδα θα εμφανιζόταν ο' αυτές με τον Εύθυμη Κιουμουρτζόγλου στον πάγκο της, στη θέση του Κώστα Πολίτη (παραιτήθηκε στα τέλη Σεπτεμβρίου του 1988) του οποίου ήταν βοηθός και του οποίου το αναμφίβολα μεγάλο έργο κλήθηκε να συνεχίσει.

Και με το νέο προπονητή η Εθνική συνέχισε και ολοκλήρωσε νικηφόρα την πορεία της προς τα τελικά του 26ου Πανευρωπαϊκού Πρωταθλήματος. Πλήρης αυτή τη φορά, συνέτριψε μέσα στο Άμστερνταμ (24/11/88) την Ολλανδία με 93-66 και εφτά μέρες αργότερα στο κλειστό της Γλυφάδας (1/12/89) την Τσεχοσλοβακία με 107-85. Αήττητη, λοιπόν, προκρίθηκε (μαζί με την Ολλανδία) στις 8 καλύτερες ευρωπαϊκές ομάδες, υπερασπίζοντας σ' αυτή την προκριματική φάση τον τίτλο και το όνομα της με τον ιδανικότερο αναμφισβήτητα τρόπο.

Πανηγυρικά στους «4» της Ευρώπης.

Στα τελικά του 26ου Πανευρωπαϊκού Πρωταθλήματος προκρίθηκαν, εκτός από την Ελλάδα και την Ολλανδία, η Γιουγκοσλαβία, η Ιταλία, η Σοβιετική Ένωση, η Ισπανία, η Γαλλία και η Βουλγαρία. Ως έδρα τέλεσης τους ορίστηκε από τη ΦΙΜΠΑ το Ζάγκρεμπ και χρόνος το εξαήμερο 20-25 Ιουνίου 1989. Η ενωμένη Γιουγκοσλαβία αναλάμβανε για τρίτη και τελευταία φορά την ευθύνη διεξαγωγής ενός πανευρωπαϊκού πρωταθλήματος.

Η κλήρωση, αφού σύμφωνα με την προκήρυξη έπρεπε να υπάρχουν δυο όμιλοι των 4 ομάδων, έφερε στον έναν όμιλο την Εθνική μας μαζί με τη γηπεδούχο Γιουγκοσλαβία, τη Γαλλία και τη Βουλγαρία και φυσικά στον άλλο όμιλο τις υπόλοιπες 4 ομάδες. Οι δύο πρώτες κάθε ομίλου θα έπαιζαν για τις θέσεις 1-4 και οι υπόλοιπες για τις θέσεις 5-8. Όλα αυτά θεωρήθηκαν ευνοϊκά για την Εθνική Ελλάδος, αφού απέφυγε ως τρίτη ομάδα του ομίλου την Ισπανία (κληρώθηκε η Γαλλία) αφενός και αφετέρου αποκλείστηκε το ενδεχόμενο, εφόσον προκρινόταν στους «4», ν' αντιμετωπίσει σε ημιτελικό αγώνα τη Γιουγκοσλαβία.

Πριν ξεκινήσουν οι αγώνες και ενώ η Εθνική μας προσπαθούσε να βρει τρόπο για να ξεπεράσει όσο πιο ανώδυνα γινόταν την πρεμιέρα τους, όπου έπρεπε ν' αντιμετωπίσει τους φανατισμένους και διψασμένους για εκδίκηση, λόγω των 2 ηττών τους στο Ευρωμπάσκετ '87, γηπεδούχους και πανίσχυρους Γιουγκοσλάβους, βγήκε στην επιφάνεια εντελώς αναπάντεχα η περίφημη υπόθεση «Τζον Κόρφα».

Ένα δημοσίευμα του γαλλικού περιοδικού Μαxί Βαsket, το οποίο ανέφερε πως ο Κόρφος γεννήθηκε στο Άκρον του Οχάιο και όχι στο Κιλκίς κι έχει αμερικανικό διαβατήριο, ήταν αρκετό για να θέσει σε αμφισβήτηση τη συμμετοχή του παίκτη στους αγώνες. Παρά τις προσπάθειες που έγιναν από ελληνικής πλευράς, ο Κόρφας θεωρήθηκε από τη ΦΙΜΠΑ πως ανήκει στην κατηγορία των αθλητών που άλλαξαν υπηκοότητα και μονό μ' αυτή την ιδιότητα μπορούσε ν' αγωνισθεί. Όμως, απ' αυτή την κατηγορία αθλητών μόνο ένας μπορούσε να συμμετάσχει σε εθνική ομάδα κι αυτή τη θέση στην Εθνική Ελλάδος είχε καλύψει ήδη ο Ντέιβιντ Στεργάκος. Ο αθλητής αμέσως αποκλείστηκε των αγώνων με προσωπική παρέμβαση του γ.γ, της ΦΙΜΠΑ, Μπόριολαβ Στάνκοβιτς, ο οποίος μάλιστα αποκάλεσε την όλη υπόθεση «σκάνδαλο». 
Ήταν σίγουρα μια σημαντική εξωαγωνιστική ήττα για το ελληνικό μπάσκετ παραμονές μάλιστα μεγάλων αγώνων, η οποία ψυχολογικά αλλά και αγωνιστικά (απώλεια ενός ικανού πλέι μεικερ) δημιούργησε αρκετά προβλήματα.

Η Εθνική Ελλάδος, όμως, όπως ήδη έχει τονιστεί αρκετές φορές, ήταν ομάδα μεγάλης κλάσης. Παρά το σοκ Κόρφα και παρά τη συντριβή της πρεμιέρας (20/6/89) από τους πραγματικά μανιασμένους Γιουγκοσλάβους με 103-68, μόλις έφτασε η ώρα των κρίσιμων για την τύχη της αγώνων, έδειξε και πάλι το πραγματικό της πρόσωπο.

Όταν τη δεύτερη ημέρα (21/6/89) των αγώνων βρέθηκε αντιμέτωπη με τη Γαλλία (η οποία είχε συντρίψει στην πρεμιέρα τη Βουλγαρία με 109-78) ο' έναν αγώνα πραγματικά «δίχως αύριο» και για τις δύο ομάδες νίκησε με όση άνεση ήθελε, έστω κι αν το τελικό σκορ (80-74) δε μαρτυράει κάτι τέτοιο. Οι Γάλλοι «πληρώθηκαν» με τον καλύτερο τρόπο για όσα έκαναν στην «υπόθεση Κόρφα», αφού για μια ακόμη φορά σε μεγάλη διοργάνωση στάθηκε αδύνατο ν' αντιμετωπίσουν τον Ν. Γκάλη (30 πόντοι. 5 ασίστ, 3 κλεψίματα), τον Παν. Γιαννάκη (16 πόντοι, 5 ριμπάουντ, 7 κλεψίματα), τον εκπληκτικό εκείνη τη μέρα Παν. Φασούλα (18 πόντοι, 5 ριμπάουντ, 7 κοψίματα, 3 κλεψίματα), τον Φ. Χριστοδούλου (ΙΟ πόντοι, 4 ριμπάουντ, 8 κλεψίματα) αλλά και όλα τ' άλλα παιδιά της εθνικής ομάδας.

Η επόμενη μέρα (22/6/89) ήταν για την Εθνική Ελλάδος πραγματικά αποθεωτική. Απαλλαγμένη, πλέον, από τα προβλήματα και το άγχος της πρόκρισης, διέλυσε ύστερα από εκπληκτική εμφάνιση τη Βουλγαρία με 103-73 και τους Γκάλη (43 πόντοι), Γιαννάκη (29 πόντοι με 7/10 τρίποντα) να δίνουν ένα πραγματικό ρεσιτάλ και να φέρνουν την Εθνική στις 4 καλύτερες ομάδες της Ευρώπης, μετά κι από τη νίκη της Γιουγκοσλαβίας επί της Γαλλίας με 106-89, παρότι στο ημίχρονο έχανε με 48-41 και είχε κάνει όλους τους Έλληνες καρδιακούς. Ταυτόχρονα δε, εξασφαλιζόταν και η πρόκριση της Εθνικής στα τελικά του Παγκόσμιου Πρωταθλήματος 1990, αφού από την Ευρώπη προκρίνονταν ο' αυτό οι 5 πρώτες ομάδες του Ευρωμπάσκετ '89.

Ο ημιτελικός της δόξας

Στον ημιτελικό (Σάββατο 24/6/89) η Εθνική βρέθηκε αντιμέτωπη με τη Σοβιετική Ένωση. Δύο χρόνια μετά το θαύμα της Αθήνας, το θηρίο ήταν και πάλι μπροστά της. Τούτη τη φορά μάλιστα σε ουδέτερη έδρα, με τον Αρβΐντας Σαμπόνις στη σύνθεση της και τα χρυσά μετάλλια των Ολυμπιακών της Σεούλ (Σεπτέμβριος 1988) ακόμη κρεμασμένα στο στήθος των παικτών της. Κανείς δεν έδινε την παραμικρή τύχη οτη μικρή Ελλάδα, παρότι ο Νίκος Γκάλης δήλωνε λίγο πριν από τον αγώνα: «θα κάνουν λάθος όσοι μας υποτιμήσουν. Τώρα δεν έχουμε άγχος, αφού μετά τη νίκη μας επί της Γαλλίας έχουμε επιτελέσει τον κύριο στόχο μας και θα λυθούν τα πόδια και τα χέρια μας...».

Ο μεγάλος ημιτελικός ξεκίνησε στις 9 το βράδυ εκείνου του Σαββάτου, μέσα στο κατάμεστο από 12.000 θεατές Ντομ Σπόρτοβα, το θαυμάσιο κλειστό στάδιο της κροατικής πρωτεύουσας. Οι πρώτες πεντάδες: 
Γκάλης, Γιαννάκης, Χριστοδούλου, Στεργάκος, Φασούλας για τους πρωταθλητές Ευρώπης, Χομιτσιους, 
Μαρτσουλιόνις, Μπερεσνόι, Βολκόφ, Σαμπόνις για τους πρώτους ολυμπιονίκες.

Το ξεκίνημα του αγώνα είναι μια έκπληξη για όλους. Η Εθνική Ελλάδος παίζοντας εκπληκτικά τον αιφνιδιασμό ξεφεύγει στο σκορ με 11-4 (στο 4'). Οι Σοβιετικοί έδειχναν ανήμποροι ν' αντιδράσουν και οτο 6'.30" χάνουν ήδη με 23-10. Το ίδιο σκηνικό συνεχίζεται μέχρι το 17'.30" όταν το σκορ είναι 43-35 υπέρ της Ελλάδας. Μόνο στα δύο τελευταία λεπτά η σοβιετική ομάδα κατορθώνει να αντιδράσει αποτελεσματικά και να εκμηδενίσει τη διαφορά, χάνοντας μ' ένα μόλις πόντο (44-43) στη λήξη του ημιχρόνου.

Στο β' ημίχρονο η μάχη είναι τρομερή. Η ελληνική ομάδα συνεχίζει με την πεντάδα με την οποία άρχισε, σε αντίθεση με τον αμφιλεγόμενο προπονητή των Σοβιετικών Βλαντας Γκαράστας που χρησιμοποιεί όλο του το οπλοστάσιο έχοντας ακόμη στη διάθεση του παίκτες όπως ο Τιχονένκο, ο Μπελοστένι, ο Βέκτρα, ο Σοκ. Αν και στα πρώτα λεπτά οι Σοβιετικοί ξεφεύγουν κάπως στο σκορ (53-60 στο 26'), ή Ελλάδα μ' έναν Νίκο Γκάλη στη μεγαλύτερη ίσως βραδιά της αξεπέραστης καριέρας του (σημείωσε στον ημιτελικό 45 πόντους) ισοφάρισε γρήγορα το σκορ σε 66-66 στο 3'. Από το σημείο αυτό κι ύστερα ο αγώνας θα συνεχιστεί μέχρι το τέλος πόντο με πόντο.

Δύο ακριβώς λεπτά πριν από τη λήξη, η ελληνική ομάδα μ' ένα απίθανο καλάθι του Ν. Γκάλη ισοφαρίζει το σκορ σε 78-78. Ο Βολκόφ 40" πριν από το τέλος κάνει το 78-80. Ακολουθεί ελληνική επίθεση και 25" πάντα πριν από τη λήξη ο Π. Φασούλας αστοχεί σε βολές 1+1. Όμως αστοχούν στην επίθεση τους και οι Σοβιετικοί, παίρνει το ριμπάουντ ο Ντ. Στεργάκος, πασάρει στον Ν. Γκάλη κι αυτός στον Φ. Χριστοδούλου ο οποίος μ' ένα εκπληκτικό (όσο κι αξέχαστο) τρίποντο, δείγμα της μεγάλης του κλάσης, κάνει το σκορ 81-80 (έμελλε να είναι το τελικό) 54" πριν από το τέλος. Οι Σοβιετικοί φεύγουν στην επίθεση, αλλά ο μεγάλος Παν. Γιαννάκης κερδίζει έξοχα επιθετικό φάουλ από τον Χομίτσιους, ενώ απομένουν μόλις 39". Η τελευταία ελληνική επίθεση εκδηλώνεται με σουτ του Ν. Γκάλη το οποίο είναι άστοχο, 10" πριν από το τέλος κι ενώ οι καρδιές όλων πάνε κυριολεκτικά να σπάσουν. Ο Βέκτρα προσπαθεί να εκμειαλλευτεί τα λίγα δευτερόλεπτα που απομένουν βγαίνοντας γρήγορα στην επίθεση. Όμως οι Γιαννάκης και Χριστοδούλου με εκπληκτική άμυνα τον αναγκάζουν να κάνει βήματα, 2,5 δευτερόλεπτα πριν ο δραματικός ημιτελικός τελειώσει. Όλα 
έχουν, πλέον, κριθεί. Η μπάλα παίζεται απ' έξω και φτάνει στα χέρια του μεγάλου Έλληνα σέντερ Παν. Φασουλα. Αυτός την κρατά και μόλις «ακούγεται» το τέλος την πετά ψηλά προς τον ουρανό. Εκεί, δηλαδή, όπου βρεθήκαμε όλοι οι Έλληνες από κείνη τη μαγική στιγμή και μετά, παρότι μέσα στην Ελλάδα δεν μπορέσαμε να την πανηγυρίσουμε όπως έπρεπε, αφού οι εκλογές που είχαν γίνει στις 18/6/89 συσσώρευσαν με το αποτέλεσμα τους (ακυβερνησία) οξύτατα προβλήματα στη χώρα και λογικό ήταν η αγωνία των πολιτικών εξελίξεων ν' αναστέλλει κάθε διάθεση για χαρές και πανηγύρια.

Στο Ζάγκρεμπ, όμως, όλοι έδειχναν να τα 'χουν χαμένα. Άλλοι από έκπληξη, άλλοι από χαρά κι άλλοι από λύπη. Ο Αλ. Γκομέλσκι π.χ. παραμιλούσε με τον Ν. Γκάλη, ο Άζα Νικολιτς υποκλινόταν στην αξία της εθνικής μας ομάδας, ο Ράνκο Ζεράβιτσα εκθείαζε την εξυπνάδα και την παλικαριά των Ελλήνων παικτών, ο Σβι Σερφ δεν ήξερε πού να κρυφτεί με τα προγνωστικά που είχε κάνει, ο Ντούσαν Ίβκοβιτς έτρεχε ν' αλλάξει πλάνα και τακτικές, αφού άλλους περίμενε στον τελικό και άλλους έβρισκε, οι Γάλλοι πανηγύριζαν λες κι είχαν αυτοί κερδίσει, οι Ιταλοί «είχαν σκάσει από το κακό τους» αφού έβλεπαν, πλέον, το μετάλλιο σαν όνειρο απατηλό κι όλος ο φίλαθλος κόσμος χειροκροτούσε την ομάδα που μετέτρεψε τα παραμύθια σε αληθινές ιστορίες.

Ήττα στο μεγάλο τελικό από μια υπερ-ομάδα

Υπήρχε, βέβαια, κι ο μεγάλος τελικός της 25ης Ιουνίου 1989. Αντίπαλοι η Ελλάδα με τη μεγάλη Γιουγκοσλαβία που είχε με περίπατο νικήσει στον άλλο ημιτελικό την Ιταλία με 97-80. Εδώ έκπληξη δεν υπήρξε. Οι γηπεδούχοι νίκησαν εύκολα με 98-77 κι ύστερα από 12 χρόνια φόρεσαν και πάλι το στέμμα των πρωταθλητών Ευρώπης. Ένα αποτέλεσμα δίκαιο πέρα για πέρα. Η δήλωση του Εύθυμη Κιουμουρτζόγλου αποτυπώνει, άλλωστε, όλη την πραγματικότητα: «Αυτή η ομάδα δεν παίζεται. Είναι η καλύτερη Γιουγκοσλαβία όλων των εποχών». Και πώς αλήθεια ν' αντιμετωπιζόταν η υπερομάδα στην οποία έπαιζαν ταυτόχρονα ο αξέχαστος Ντράζεν Πέτροβιτς, ο Κούκοτς, ο Ράτζα, ο Ντίβατς, ο Πάσπαλι, ο Ζντοβντς, ο Βράνκοβιτς, ο Ντανίλοβιτς, ο Ραντούλοβιτς, ο Τσούτουρα, ο Ράντοβιτς και ο Πρίμορατς; Απάντηση στο ερώτημα δε δόθηκε ποτέ κι από κανένα, μέχρι τη μέρα που το διαμάντι αυτό του παγκόσμιου μπάσκετ 
διαλύθηκε «στα εξ ων συνετέθη», θύμα κι αυτό του παράλογου και σχιζοφρενικού εμφύλιου σπαραγμού, ο οποίος μετέτρεψε την άλλοτε κραταιά Γιουγκοσλαβία σ' ένα απίθανο παζλ ανίσχυρων και αιματοβαμμένων κρατιδίων.

Η ήττα, λοιπόν, της ελληνικής ομάδας στον τελικό δε σήμαινε τίποτα. Αντίθετα, η συμμετοχή της σ' αυτόν σήμαινε πολλά. Πάνω απ' όλα, όπως ήδη τονίστηκε στην αρχή, σήμαινε την πανηγυρική της καταξίωση. Αλλά και την καθιέρωση του ελληνικού μπάσκετ στην κορυφή της Ευρώπης κι όλου του κόσμου. Το άθλημα πια δημιουργούσε την πολυπόθητη παράδοση που αποτελεί πάντα το μυστικό των μακροχρόνιων επιτυχιών. Είναι μεγάλη υπόθεση τα νέα παιδιά τα οποία γεμίζουν τα γήπεδα να μεγαλώνουν και ν' αναπτύσσονται μέσα σε κλίμα διεθνών νικών και θριάμβων. Μετατρέπονται σε γεννημένους νικητές και συνάμα σε ισχυρές προσωπικότητες με ανάλογα, βέβαια, αποτελέσματα. Άλλωστε, πάνω σ' αυτή την απλή θεωρητική σύλληψη στηρίχτηκε η μεγάλη γιουγκοσλαβική σχολή και μεγαλούργησε κυρίως στο μπάσκετ αλλά και σ' όλα σχεδόν τα άλλα ομαδικά αθλήματα.

*Από το βιβλίο του Δήμου.Σωτ.Μανίκα-Οι μεγάλες στιγμές του ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΜΠΑΣΚΕΤ